Europan - In een samenwerkingsverband van gemiddeld twintig Europese landen organiseert Europan om de twee jaar een prijsvraag op het gebied van architectuur en stedenbouw. Ook landschappelijke aspecten spelen een steeds grotere rol in de opgaven die worden voorgelegd. Europan nodigt jonge architecten uit oplossingen aan te dragen voor reële locaties, die beschikbaar worden gesteld door opdrachtgevers en gemeenten. De prijsvraag wordt in alle landen volgens dezelfde regels en met het overkoepelende thema 'European Urbanity' georganiseerd en in elk land beoordeelt een nationale jury de inzendingen voor de locaties in het betreffende land.
Hiermee beoogt Europan vorm te geven aan een Europa waarin jonge en veelbelovende architecten kunnen bijdragen aan vernieuwingen op het gebied van de ruimtelijke vormgeving.
Kenmerkend voor Europan is dat de organisatie zich niet beperkt tot een ideeënprijsvraag, maar dat de eersteprijswinnaars in een tweede fase een opdracht krijgen, hetzij in de vorm van realisatie van hun winnende Europan-ontwerp, hetzij in de vorm van een alternatieve opdracht. Europan ondersteunt zo de prijswinnende architecten bij het verwerven van hun (vaak eerste) ontwerpopdracht. Ook in de latere fases van het realisatieproces blijft Europan contact houden met haar winnaars om hen waar nodig te adviseren of te steunen.
De prijsvraag staat open voor architecten jonger dan veertig jaar uit heel (geografisch) Europa.

Staatssecretaris Medy van der Laan en prijswinnaars Europan 7
Foto: Theo Bos

Europese organisatie - Sinds 1988 neemt Nederland deel aan de 'Association Europan', de overkoepelende organisatie waarin de deelnemende landen verenigd zijn. PAN staat voor 'Programme d'Architecture Nouvelle' dat in de jaren zeventig werd opgericht om de ontwikkeling en vernieuwing van de architectuur in Frankrijk te bevorderen door middel van prijsvragen voor jonge architecten. Eind jaren tachtig nam PAN het initiatief om haar formule uit te breiden naar andere Europese landen. Elk deelnemend land heeft een nationaal comité en een secretariaat als uitvoerend apparaat. De internationale coördinatie wordt verzorgd door het Europese secretariaat, dat in Parijs zetelt. Het Europese karakter van de prijsvraag wordt gewaarborgd door openstelling van deelname voor alle Europese architecten tot veertig jaar en door de op Europese schaal georganiseerde activiteiten, waaronder tentoonstellingen, symposia en het uitgeven van publicaties.
> Schema internationale organisatie als PDF-bestand

Nationale organisatie - De stichting Europan Nederland wordt in het kader van de Cultuurnota gefinancierd door de Ministeries van OCenW en VROM én door de deelnemende gemeenten en opdrachtgevers.
De Nederlandse organisatie bestaat uit een bestuur en een projectbureau.

Bestuur

• ir. Hilde Blank, directeur BVR, stedenbouwkundige, Rotterdam
• ir. Herman Meijer, o.a. voorheen fractievoorzitter Groen Links, Rotterdam - voorzitter
• drs. Rob Hagens, Woondrechtconsult, Rotterdam - penningmeester
• ir. Madeleine Maaskant, architect Maaskant & Van Velzen, Amsterdam
• ir. Maarten Kloos, directeur ARCAM, Amsterdam
• Wimjoost Licht, gemeentesecretaris, Hengelo
• Edwin Oostmeijer, Edwin Oostmeijer Projectontwikkeling BV, Utrecht
• Emile Spek, directeur Ymere Ontwikkeling, Amsterdam

Projectbureau

• Emmie Vos, directeur
• Sandra Mellaart, stafmedewerker
• Ineke Hagemeijer, secretaresse

European Urbanity - Tot en met de zevende editie van Europan werd er per prijsvraagronde een nieuw en actueel thema vastgesteld. Vanaf Europan 8 wordt één overkoepelend thema gehanteerd bij het zoeken naar locaties voor de prijsvraag. Dit thema is 'European Urbanity'. Alhoewel de typologie van de aan Europan deelnemende steden onderling sterk verschilt, bleek tijdens de vorige prijsvraagronden dat Europese steden met vergelijkbare problemen kampen. Kort geformuleerd gaat het om 'urbanity', de stedelijkheid van de stad.
Per ronde wordt de problematiek van de deelnemende locaties geanalyseerd, worden er verbanden gezocht en subthema's gedistilleerd.

Het bestuur bezoekt het project van S333 in Groningen

Tijdschema - Omdat de prijsvraag tweejaarlijks georganiseerd wordt, staat nu al vast hoe het tijdschema er voor de komende jaren uitziet.

• Even jaren (lente t/m winter): voorbereiding prijsvraag (verzamelen locaties, etc)
• Oneven jaren (lente): start prijsvraag en nationale informatiemarkt
• Oneven jaren (herfst): inleveren plannen
• Oneven jaren (winter): jurering
• Even jaren (lente): bekendmaking prijswinnaars, prijsuitreiking, tentoonstelling, nationale en internationale afronding lopende prijsvraagronde.

Realisatie van ideeën - Circa zeventig Europese locaties worden elke twee jaar aangeboden, waarvan gemiddeld vijf locaties in Nederland. De gemeenten en opdrachtgevers die een locatie aanbieden, onderschrijven door middel van een 'letter of intent' de doelstellingen van Europan, zoals het geven van een opdracht aan de eersteprijswinnaar.
Dankzij vooruitstrevende opdrachtgevers en de steun van gemeenten is naar aanleiding van de Europan-prijsvragen een groot aantal bureaus opgericht door jonge architecten. Inmiddels zijn in Arnhem, Amsterdam-Noord, Zaanstad Zaanwerf en Zaaneiland, Nijmegen, Den Bosch, Amsterdam Osdorp, Groningen en Haarlem projecten gerealiseerd die het resultaat zijn van een van de Europan-prijsvragen.